Yeni araşdırma göstərib ki, ultra-emal olunmuş qidaların çox qəbulu orta və yaşlı yaş qrupunda diqqət zəifləməsi və demensiya riskinin artması ilə əlaqəlidir. Mütəxəssislər bildirirlər ki, hətta ümumi qidalanma sağlam olsa belə, bu məhsulların gündəlik rasionda artması beyin funksiyalarına mənfi təsir göstərə bilər.
Medianews.az xəbər verir ki, tədqiqat Altsheymer və Demensiya: Diaqnostika, Qiymətləndirmə və Xəstəlik Monitorinqi jurnalında dərc olunub.
Araşdırmanın müəlliflərindən, Monaş Universitetinin alimlərindən Barbara Kardosonun sözlərinə görə, nəticələr sənaye üsulu ilə istehsal olunan qidalarla koqnitiv zəifləmə arasında aydın əlaqə olduğunu göstərir.
Ultra-emal olunmuş qidalar yüksək sənaye emalından keçən, adətən təmizlənmiş tərkibli və süni rəngləndiricilər, dadvericilər, konservantlarla zəngin məhsullardır. Qazlı içkilər, qablaşdırılmış duzlu qəlyanaltılar və hazır yeməklər bu qrupa daxildir.
Alimlər uzun müddətdir belə qidaların 2-ci tip diabet, piylənmə və ürək-damar xəstəlikləri ilə əlaqəli olduğunu bildirirdilər. Bu xəstəliklər eyni zamanda beyin funksiyalarının zəifləməsi üçün risk faktorları sayıldığından, ultra-emal olunmuş qidaların beynə təsiri ayrıca araşdırılıb.
Araşdırmada yaşı 40-70 arasında olan 2 192 avstraliyalı iştirak edib. Heç birində demensiya və ya nevroloji xəstəlik olmayıb. Alimlər son 12 ayda qida vərdişlərini sorğular vasitəsilə qiymətləndirib və qidaları emal səviyyəsinə görə təsnifləşdiriblər.
Məlum olub ki, iştirakçıların gündəlik enerji qəbulunun orta hesabla 41 faizi ultra-emal olunmuş qidalardan ibarət olub. Bu göstərici Avstraliyadakı ümumi orta rəqəmə yaxındır.
İştirakçılar diqqət, informasiya emalı sürəti, yaddaş və vizual qavrayışı ölçən kompüter testlərindən keçiblər. Nəticələr göstərib ki, ultra-emal olunmuş qidaların miqdarı artdıqca diqqət toplamaq qabiliyyəti zəifləyir.
Barbara Kardoso bildirib ki, gündəlik rasionda bu qidaların payı hər 10 faiz artdıqda diqqət və vizual emal sürətində nəzərəçarpan azalma müşahidə olunub. Onun sözlərinə görə, bu artım bəzən sadəcə gündəlik qidaya bir paket çips əlavə etməklə baş verə bilər.
Araşdırma həmçinin bu məhsulların yüksək qəbulu ilə demensiya riskinin artması arasında əlaqə aşkar edib.
Tədqiqatçılar bildiriblər ki, ultra-emal olunmuş qidaların mənfi təsiri yalnız qeyri-sağlam qidalanma ilə bağlı deyil. Hətta Aralıq dənizi pəhrizi kimi sağlam qidalanma rejiminə əməl edən şəxslərdə də emal səviyyəsinin yüksək olması risk yarada bilər.
Birbaşa yaddaş itkisi ilə əlaqə aşkarlanmasa da, diqqət zəifləməsinin öyrənmə, qərarvermə və problem həll etmə kimi vacib beyin funksiyalarına təsir etdiyi vurğulanıb.
Alimlərin fikrincə, güclü emal qidanın təbii quruluşunu pozur və süni əlavələr, emal kimyəviləri kimi maddələrin yaranmasına səbəb olur. Bu komponentlər bağırsaq mikroflorasını poza və dolayısı ilə beyin sağlamlığına təsir edə bilər.
Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, araşdırma səbəb-nəticə əlaqəsini tam sübut etmir. Tədqiqat yalnız müəyyən zaman aralığında toplanan məlumatlara əsaslanıb və iştirakçıların qidalanma məlumatları öz bəyanlarına söykənib.
Bundan başqa, iştirakçıların əksəriyyəti qadınlar və daha yüksək təhsil və sosial statusa malik şəxslər olub. Bu da nəticələrin bütün əhali qruplarına tam tətbiqini məhdudlaşdıra bilər.
Alimlər gələcək tədqiqatlarda beyin görüntülənməsi və bioloji göstəricilərdən istifadə etməklə ultra-emal olunmuş qidalarla koqnitiv zəifləmə arasındakı əlaqəni daha dərindən öyrənməyi planlaşdırırlar.
Nəticə olaraq, mütəxəssislər ultra-emal olunmuş qidaların yalnız fiziki sağlamlığa deyil, diqqət və beyin funksiyalarına da mənfi təsir göstərə biləcəyini bildirirlər.