Müasir dövrdə bir çox insan üçün günün sonu istirahət deyil, sadəcə qısa fasilə kimi qəbul edilir. İş tempi azalsa da, gecə tam bərpa olunmayan orqanizmdə səhər yorğunluq hissi qalır.
Medianews.az AZƏRTAC-a istinadla xəbər verir ki, aparılan tədqiqatlar problemin yalnız yuxunun müddətində deyil, onun keyfiyyəti və vaxtı ilə bağlı olduğunu aşkarlayıb. Belə ki, alimlər ümumi yuxu saatı normal olsa belə, orqanizmin bərpası üçün vacib olan mərhələnin azaldığını müəyyən ediblər. Bu isə hüceyrə yenilənməsi və metabolik bərpa proseslərinə mənfi təsir göstərir.
Mütəxəssislərin fikrincə, əsas səbəblərdən biri davamlı rəqəmsal stimullaşdırma və stresdir. Amerika Birləşmiş Ştatlarının Pensilvaniya Dövlət Universitetinin yuxu üzrə tədqiqatçısı Orfeu Buxton bildirib ki, insan gününü tamamladığını düşünsə də, beyin hələ də “təhlükəsiz şəkildə dayanmaq” siqnalını almaya bilər. Bu proses kortizol hormonunun azalması, parasimpatik sinir sisteminin aktivləşməsi və sirkadiyal ritmin gecə rejiminə keçməsi ilə bağlıdır.
Stanford Universitetinin psixiatrı Anna Lembke isə qeyd edib ki, daimi rəqəmsal təsirlər səbəbindən yuxuda beynin zehni gərginliyi davam edir.
Ötən il “Frontiers in Psychiatry” jurnalında dərc olunan araşdırma da bu fikirləri təsdiqləyir. Tədqiqata əsasən, smartfon asılılığı artdıqca yuxunun keyfiyyəti azalır və psixoloji gərginlik yüksəlir. Problem yalnız gec yatmaq deyil, həm də orqanizmin bərpa mexanizmlərinin tam işə düşməməsidir.
Araşdırmalar göstərir ki, insan orqanizmi “günün bitdiyini” aydın şəkildə hiss etmədikdə stres sistemi aktiv qalır. Bu zaman gecə boyu kortizol səviyyəsi yavaş azalır, ürək ritminin dəyişkənliyi aşağı olur və nəticədə dərin yuxu mərhələləri zəifləyir. Bundan əlavə, “sosial jetlag” adlanan hal da (Həftə içi və həftəsonu fərqli yuxu rejimi) bioloji saatın pozulmasına səbəb olur.
Alimlərin qənaətinə görə, yuxunun keyfiyyətini yaxşılaşdırmaq üçün yalnız yuxu müddətinə deyil, həm də rejimə və psixoloji sərhədlərə diqqət yetirilməlidir. Axşam saatlarında parlaq işığın azaldılması, elektron cihazlardan uzaqlaşmaq, müntəzəm yuxu saatlarının qorunması və günün tamamlandığını bildirən sabit vərdişlərin formalaşdırılması orqanizmin daha effektiv bərpasına kömək edə bilər.