İran ətrafında vəziyyət gərgin olaraq qalır, ABŞ və İsrail öz aralarında məsləhətləşmələri davam etdirir. Bu arada Hindistanın baş naziri Narendra Modinin İsrailə səfərə gedəcəyi xəbəri yayılıb.
Hindistanın İranla əməkdaşlıq münasibətləri var. 2024-cü ildə Hindistan ilə İran arasında Çabahar limanının icarəyə verilməsi haqqında sənəd imzalanıb. Çabahar limanı İranın Hind Okeanına çıxışı olan yeganə böyük limanıdır. Hindistan limanı idarəçiliyə götürməklə Orta Asiya və Əfqanıstan ilə ticarət əlaqələri qurmaq istəyirdi. Bu liman Şimal-Cənub Beynəlxalq Nəqliyyat Dəhlizində də aparıcı rol oynamalıydı. Rusiyadan göndərilən yüklərin Azərbaycan və İran ərazisindən tranzit olaraq Çabahar limanına, oradan isə Hindistanın Mumbay limanına çatdırılması planlaşdırılırdı. Əks istiqamətə də yüklər İran və Azərbaycan ərazisindən keçərək Rusiyaya çatdırılacaqdı. Ancaq İrandakı gərgin vəziyyət və bölgədə müharibə ehtimalı qonşu ölkənin bir sıra layihələrini reallaşmasını sual altında qoyub.
Hindistanın İranla yanaşı İsraillə də sıx tərəfdaşlıq münasibətləri mövcuddur. Narendra Modinin İsrailə səfərə hazırlaşması bunun sübutudur. Bu, Modinin İsrailə ikinci səfəri olacaq. Modi birinci səfərində İsraillə yanaşı Fələstin muxtariyyətinin lideri Mahmud Abbasla da görüşmüşdü. İsraillə Hindistan arasında hərbi və hərbi-texniki əməkdaşlıq üst səviyyədədir. İsrailin Hindistandakı səfiri Reuven Azar bildirib ki, Hindistanla İsrail azad ticarət sazişinə doğru irəliləyirlər və sənəd bu ilin sonuna qədər hazır olacaq. İsrail diplomatı bildirib ki, Narendra Modinin səfəri zamanı Hindistan və İsrail təhlükəsizlik sazişlərini yeniləməklə müdafiə tərəfdaşlıqlarını dərinləşdirəcəklər.
Hindistan Qəzzayla bağlı sülh planını dəstəkləsə də, ABŞ Prezidenti Donald Trampın yaratdığı Sülh Şurasına qoşulmayıb. Narendra Modi Sülh Şurasının Vaşinqtondakı iclasında iştirak etməyib. İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahu Narendra Modinin ölkəsinə səfərinə xüsusi əhəmiyyəti verir. Netanyahu ABŞ-ın yəhudi təşkilatlarının liderlərinin konfransında çıxış edərkən deyib ki, İsrail əhalisinin sayına görə dünyanın birinci ölkəsi olan Hindistanla ittifaq formalaşdırıb. Modi Netanyahu ilə görüşdən sonra İsrail parlamentində çıxış edəcək. Narendra Modi İsrailin “Həmas” qruplaşmasına qarşı mübarizəsini dəstəkləsə də, problemlərin həllinin bölgədə iki dövlətin varlığından keçdiyi qənaətindədir.
Nadenda Modinin İsrailə səfər zamanı bölgədə gərginlik səbəbindən dondurulan Hindistan-Yaxın Şərq-Avropa nəqliyyat dəhlizinin müzakirə ediləcəyi proqnozlaşdırılır. İsrail bu dəhlizin tərkib hissəsi olmaq istəyir. Layihəni dəstəkləyən əsas dövlətlərdən biri məhz ABŞ olub. Vaşinqtonun dəstəklədiyi Cənub dəhlizi layihəsi Qəzzada baş verən hadisələrdən sonra arxa plana keçmişdi. Sözügedən layihə Hind-Sakit okean regionunu Yaxın Şərqdən Avropaya birləşdirəcəkdi. Hazırda Qəzzada sabitlik bərpa olunduğuna görə Hindistan-Yaxın Şərq-Avropa dəhlizi ideyası yenidən aktuallaşa bilər və Modinin İsrailə səfərinə bu aspektdən də yanaşmaq olar.
“Atlas” Araşdırmalar Mərkəzi